ජියෝවානි ලොරෙන්සෝ බර්නිනි
ජියොවානි ලොරෙන්සෝ බර්නිනි 1598 දී උපත ලැබීය, ඇන්ජලිකා ගැලන්ටේ සහ පියෙට්‍රෝ බර්නිනිගේ දරුවන් දහතුන් දෙනාගෙන් හයවැන්නාය. බර්නිනිගේ ළමා කාලය නේපල්ස් හි ගත කළ අතර ඔහු කුඩා කල සිටම මූර්ති ශිල්පය ආරම්භ කළේ නේපල්ස් සහ පසුව රෝමයේ කීර්තිමත් කොමිෂන් සභා සිදු කළ සාර්ථක මැනේරිස්ට් මූර්ති ශිල්පියෙකු වන ඔහුගේ පියා සමඟ සමීපව කටයුතු කිරීමෙනි. බර්නිනි උග්‍ර කතෝලිකයෙකු වූ අතර ඔහුගේ පළමු කෘතිය නිර්මාණය කළේ වයස අවුරුදු අටේදී ය. ඔහුගේ පියා ඔහුගේ දක්ෂතාව දිරිගැන්වූ අතර, ඔහු අතිවිශිෂ්ට බවට පත්වන බව කලින්ම හඳුනා ගත්තේය.
1606 දී බර්නිනි පවුල රෝමයට සංක්‍රමණය වූයේ බැට්ලිකා සැන්ටා මාරියා මැගියෝර් හි වැඩ කිරීමට පාප්තුමා විසින් ආරාධනා කළ බැවිනි. බර්නිනිගේ පළමු මූර්තියThe Goat Amalthea with the Infant Jupiter and a Faun ආරම්භ කරන ලද්දේ බර්නිනිගේ වයස අවුරුදු එකොළහේදී ය. රෝමය මූර්ති ශිල්පීන් හා චිත්‍ර ශිල්පීන්ගේ සිට ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්, පෙදරේරුවන් සහ රන්කරුවන් දක්වා සියලු වර්ගවල කලාකරුවන්ගේ නිවහන වූ බැවින් මෙම කාලය බර්නිනිගේ කලා දිවියට සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය. නගරය නවීකරණය කිරීම හා නැවත ගොඩනැඟීම සඳහා පාප්වරුන් විසින් අරමුදල් සැපයීම නිසා දහහත්වන සියවසේ වැඩි කාලයක් රෝමයේ කලාකරුවන්ගේ වැඩ කටයුතු සාර්ථක විය.
කලාත්මක නිර්මාණ පිළිබඳ බර්නිනිගේ කීර්තිය නගරය තුළ වර්ධනය විය. කාදිනල් ස්කිපියොන් බෝර්ගිස් තම මාමා වන පස්වන පාවුලු පාප්තුමාට පැවසුවේ බර්නිනිගේ වැඩ කටයුතු පිළිබඳව පාප්වරුන් හය දෙනෙකුගෙන් පසු ඔහුගේ රැකියාවට මඟ පෑදූ බවයි. මෙමඟින් ඔහු ජීවිත කාලය පුරාම ශක්තිමත් වෘත්තියක් තුළ ස්ථාපිත විය. “ඔබව රෝමය සඳහාද රෝමය ඔබ වෙනුවෙන්ද සාදා ඇත" යනුවෙන් වරෙක එවකට සිටි පාප් තුමා පවසා ඇත.
බර්නිනිගේ පළමු පරිණත මූර්තිය 1617 දී නිම කරන ලද ශාන්ත ලෝරන්ස්ගේ ය. එය ඔහුගේ අනුග්‍රාහක සාන්තුවරයාට “භක්තිමත් භක්තියක්” ලෙස විස්තර කරන ලද අතර ආගමේ වැදගත්කම සහ භක්තියේ තේමාව ප්‍රදර්ශනය කළ අතර එය ඔහුගේ කලා දිවිය පුරා පැවතුණි. 1618 සිට 1625 දක්වා බර්නිනි බොහෝ සෙයින් වැඩ කළ අතර ප්‍රොපර්පිනා දූෂණය, ඩේවිඩ් සහ ඇපලෝ සහ ඩැෆ්නි( The Rape of Proserpina, David and Apollo and Daphne. ) වැනි විශිෂ්ට කෘති නිර්මාණය කළේය. මෙම මහා පරිමාණ මූර්ති වලට සමගාමීව බර්නිනි විසින් පිළිමද නිර්මාණය කර ඇත. "සුදු කිරිගරුඬය පුද්ගලයෙකුට සමානයැයි උපකල්පනය කළ යුතුය, එයට වර්ණය, ආත්මය හා ජීවය තිබිය යුතුය" යනුවෙන් ඔහු පැවසූ අතර එමඟින් ඔහුගේ පිළිම සාම්ප්‍රදායික ස්වරූපවලින් වෙනස් වන අතර නව ශෛලියක් සඳහා මාවත සකසා ඇත. 1629 දී බර්නිනි ශාන්ත පීතර බැසිලිකාව නඩත්තු කිරීමේ වගකීම දරන ෆැබ්රික් ඩි සැන් පියෙට්‍රෝ හි ප්‍රධාන ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා බවට පත්විය. එම වර්ෂයේම අගෝස්තු මාසයේදී බර්නිනිගේ පියා මිය ගිය නමුත් බර්නිනි රෝමයේ ඔහුගේ ආධිපත්‍ය පතුරවමින් ශක්තිමත් කරමින් නව නිර්මාණ බිහි කළේය.
වසර පනහක් තිස්සේ ඔහු රෝමයේ නිර්මාණ කටයුතු කරගෙන ගියේය. කලා ඉතිහාසඥ ඩැනියෙල් පින්ටන්ට අනුව "කලා ඉතිහාසය
තුල එවැනි ලක්ෂණ සහිත වෙනත් නිර්මාණාත්මක අඛණ්ඩතාව පිළිබඳ මෙතරම් දීර්ඝ කාලයක් තිස්සේ තනි කලාකරුවෙකුගේ කෘති මගින් වෙනත් උදාහරණ ලබා නොදෙයි." බර්නිනි සිය සොහොයුරා වන ලුයිගි සමඟ සමීපව කටයුතු කළ අතර ස්වාභාවිකවම ව්‍යවසායකයෙකු වූ අතර නගරයේ ප්‍රමුඛ මූර්ති ශිල්පියා සහ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියා ලෙස රැඳී සිටියේය. පාප්තුමාගේ අනුග්‍රහය හේතුවෙන් බර්නිනිට , රැකියාව අහිමි වූ තවත් ප්‍රසිද්ධ ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පියෙකු වන ෆ්‍රැන්චෙස්කෝ බෝරොමිනි සමඟ බොහෝවිට ගැටුම් ඇති කර ගත්තේය. බර්නිනිගේ වැඩමුළුව කර්මාන්ත ශාලාවක් මෙන් සංවිධානය විය; ඔහු කලාතුරකින් කොමිස් මුදල් ප්‍රතික්ෂේප කළ අතර ඔහුගේ සහායකයින්ට වැඩ පැවරුවේය. බෝරෝමිනි සමඟ සාන්ත පීතර බැල්ඩැචින්හි පවා සහයෝගයෙන් කටයුතු කළේය.
බර්නිනි ඔහුගේ සහායක මැටියෝ බොනරෙලිගේ බිරිඳ කොස්ටැන්සා සමඟ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් පවත්වා ඇති අතර, ඒ අතරතුර ඔහු ඇයගේ පිළිමයක් නිර්මාණය කළේය. යුරෝපීය මූර්ති කලාවේ නව යුගයක් සඳහා පුරෝගාමී වූ පිළිම යනු සාමාන්‍යයෙන් සොහොන් සඳහා වෙන් කර ඇති විධිමත් ඡායාරූප වන අතර පුරාණ රෝමයේ සිටම අවිධිමත් ඡායාරූප සඳහා භාවිතා නොකලේය. මෙම නිර්මාණය කොස්ටැන්සා සහ බර්නිනි අතර ඇති ආශාව හා සමීපභාවය ප්‍රකාශ කළ අතර එය අවසානයේදී අපකීර්තියට පත්විය . බර්නිනි ඉක්මනින් කෝප වන තැනැත්තෙකි. කොස්ටැන්සා තම සොහොයුරා වන ලුයිගි සමඟ ප්‍රේම සම්බන්ධයක් ඇති බව දැනගත් විට, ඔහු කෝපයෙන් ඔහු පසුපස ගොස් ඔහුට පහර දී මරා දැමුවේය. පසුව කොස්ටැන්සාගේ මුහුණ කපා දැමීමට සේවකයෙකුට නියෝග කළේය. එවකට මෙය රෝමයේ සිදු වූ විශාල අපකීර්තිමත් දෙයක් වුවද පාප්තුමාගේ මිතුරා ලෙස බර්නිනිට ද ඬුවම් නොලැබුණි. ඒ වෙනුවට ඔහුට විවාහ වීමට අණ කළ අතර 1639 දී ඔහු කැටරිනා ටෙසියෝ සමඟ විවාහ විය. පසුව ඔවුන්ට දරුවන් එකොළොස් දෙනෙක් ලැබුනහ. මෙම අවුල් සහගත කතාවේ උත්ප‍්‍රාසාත්මක පෙරළියක දී ලුයිගි රෝමයෙන් පිටුවහල් කරනු ලැබූ අතර කාමමිථ්‍යාචාරය සම්බන්ධයෙන් වැරදිකරු වූ කොස්ටන්සා සිරගත කරන ලදී.
අටවන ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප්තුමාගේ (1655-67) කාලය තුළ බර්නිනි මිල අධික නාගරික සැලසුම් ව්‍යාපෘතියක් හරහා රෝමය වෙනස් කිරීමට උත්සාහ කළේය. 15 වන ශතවර්ෂයේ ආරම්භ වූ "රෝමයේ මහිමය" නැවත ප්‍රතිනිර්මාණය කිරීමට ඔහු සමත් වූ අතර ශාන්ත පීතරයට යන පියසා ඇතුළු ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය කෙරෙහි ඔහු අවධානය යොමු කළේය.
බර්නිනි 1665 දී පැරීසියේ සේවය කළ අතර නේපල්ස් සිට පැමිණි පසු ඔහු රෝමයෙන් බැහැරව සිටි එකම සැලකිය යුතු කාලය මෙයයි. ඔහු ප්‍රංශයේ සිටියදී ජනප්‍රිය චරිතයක් බවට පත්විය. ඔහු පැරිසියානු වීදිවල ඇවිදින විට පවා පිළිගැනීමට ලක්විය. XVI වන ලුවී රජු ලුවර් මාලිගයේ වැඩ කිරීමට බර්නිනි සහ අනෙකුත් ඉතාලි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පීන්ට ආරාධනා කළ නමුත් බර්නිනිගේ නිර්මාණ ප්‍රතික්ෂේප විය. ප්‍රංශ සංස්කෘතිය හා කලාව කෙරෙහි ඔහු දක්වන අප්‍රසාදය ගැන ඔහු විවෘතව කතා කළ අතර පැරිසියෙන් තවදුරටත් කොමිස් මුදල් ලබා ගැනීම දුෂ්කර වූ අතර බර්නිනිගේ එකම කලා කෘතියක් ලෙසට ඉතිරිව ඇත්තේ XIV වන ලුවී රජුගේ පිළිමයක් පමනි. රෝමයට ආපසු පැමිණි පසු බර්නිනි XIV වන ලුවීගේ අශ්වාරෝහක පිළිමයක් නිර්මාණය කළ නමුත් එය පැරිසියට භාර දෙන විට XIV වන ලුවී ඒ ගැන නොසතුටින් සිටි අතර හිස ප්‍රතිස්ථාපනය කළේය.
නැවත රෝමයට පැමිණි බර්නිනි, අටවන ඇලෙක්සැන්ඩර් පාප්තුමා සහ එවකට නවවන ක්ලෙමන්ට් පාප්තුමා වෙනුවෙන් වැඩ කළේය. ඔහු නවවන ක්ලෙමන්ට් පාප්තුමාගේ සොහොන් ස්මාරකය සහ අනුප්‍රාප්තික ක්ලෙමන්ට් පාප්තුමාගේ ප්‍රතිමාවක් ද නිර්මාණය කළේය. බර්නිනිගේ අවසාන නිර්මාණය 1679 දී නිම කරන ලද සැල්වෝටර් මුන්ඩි ය. එය ක්‍රිස්තුස්ගේ කිරිගරුඬ මූර්තියකි. 1680 දී වයස අවුරුදු අසූ එකේදී ඔහු මියගිය අතර ඔහුගේ දෙමව්පියන් සමඟ බැසිලිකා ඩි සැන්ටා මාරියා මැගියෝර් හි තැන්පත් කරන ලදී.
බර්නිනි ජීවතුන් අතර සිටියදී මූර්ති නව ආකාරයකින් ඉදිරිපත් කිරීම නිසා ඔහුගේ නිර්මාණ අගය කරන ලද අතර යුරෝපීය මූර්ති කලාවේ නව යුගයක පුරෝගාමී වූ අතර එය බැරොක් ව්‍යාපාරයට සමාන විය. ලියෝපොල්ගෝ සිකොග්නාරා මෙසේ ලිවීය: "සමහර විට, ගියන් ලොරෙන්සෝට පෙර හෝ පසුව කිසිවෙකු මෙතරම් දීර්ඝ කලා ඉතිහාසයේ එතරම් ගැඹුරු සලකුණක් තබා නැත; බර්නිනි බැරොක් සමඟ සමපාත වේ." ඔහුගේ නිර්මාණ කලාව අපේක්‍ෂා කළ දෙයින් ඔබ්බට ගොස් ඇත - ඔහුගේ නිර්මාණ සැලසුම් කර ඇත්තේ සියලු සංවේදීතාවන්ගෙන් යුත් ප්‍රේක්ෂකයන්ට බලපාන අයුරිනි.
ඔහු රෝම නගරයට විශාල බලපෑමක් කළ අතර එහි ගෘහ නිර්මාණ ශිල්පය හැඩගස්වා ගත් අතර එතැන් පටන් කලාකරුවන් කිහිප දෙනෙකුගේ පමනක් සලකුණු ඉතිරි විය. බර්නිනි යනු ඩොනෙටෙලෝ, මයිකල්ඇන්ජලෝ සහ කැනෝවා සමඟ එක්ව ඉතාලි මූර්ති ශිල්පීන්ගේ අනුප්‍රාප්තික කොටසකි.
බර්නිනි ටත් විවේචකයන් සිටියේය. ඔහුගේ ජීවිතයේ අවසානය වන විට ඔහුගේ කාර්යයේ අතිශයෝක්තියට එරෙහිව ප්රතික්රියාවක් ඇති විය. ජොහාන් වින්කල්මන් වැනි විද්වතුන් විශ්වාස කළේ කලාව මනසට ආකර්ෂණය විය යුතු අතර බර්නිනිගේ කලාව සංවේදීතාවන්ට අධික ලෙස ආකර්ෂණය වන බවයි. ඇත්ත වශයෙන්ම, බර්නිනිගේ සහ අනෙකුත් කලාකරුවන්ගේ කෘතිවල නාට්‍යමය ස්වභාවය සම්බන්ධයෙන් "බැරොක්" මුලදී නින්දා සහගත යෙදුමක් ලෙස සලකනු ලැබීය. කෙසේ වෙතත්, 19 වන සියවසේ අගභාගයේ සහ 20 වන සියවසේ මුල් භාගය වන විට කලා ඉතිහාසඥයින් බර්නිනිගේ කෘති නැවත ඇගයීමට ලක් කරමින් බැරොක් ව්‍යාපාරය ගැන ධනාත්මකව ලිවීමට පටන් ගත් අතර පසුගිය දශක කිහිපය තුළ බර්නිනිගේ කෘති පිළිබඳ විවිධ ප්‍රදර්ශන පවත්වා ඇති අතර ඔහු අවිවාදිත පියා ලෙස නම් කර තිබේ.
අනාගත කලාකරුවන්ට බර්නිනි ද සැලකිය යුතු බලපෑමක් ඇති කළේය. මන්දයත් ඔහු කාමුකත්වය, මාංශ හා මිනිස් සිරුර කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම බොහෝ නවෝත්පාදකයින්ට මග පෑදීය. විශේෂයෙන් ජර්මානු ප්‍රකාශක්ත ශිල්පීන් මානව අත්දැකීම් සහ දැඩි චිත්තවේගයන් කෙරෙහි අවධානය යොමු කිරීම නිසා බර්නිනි සහ බැරොක් කලාව කෙරෙහි දැඩි බලපෑමක් ඇති කළහ. සමකාලීන කලාකරුවන් බර්නිනිගේ කෘති වන ඉයන් හැමිල්ටන් ෆින්ලේ සහ ජෙෆ් කූන්ස් ද සඳහන් කර ඇත. ඔහුගේ තාක්‍ෂණික විශේෂඥභාවය අඛණ්ඩව අධ්‍යයනය කර ඇති අතර සම්භාව්‍ය ප්‍රතිමා හෝ පුනරුදයේ සිතුවම් අධ්‍යයනය කරනවා වෙනුවට සොබාදහම නිරීක්ෂණය කිරීමේදී සුන්දරත්වය සොයා ගත යුතු යැයි ඔහු අවධාරනය කිරීම කලාව සෑදීමේ සාම්ප්‍රදායික ප්‍රවේශයෙන් ඔබ්බට යාමකි.
